Sociale psychologie

Wanneer het Zoeken naar Consensus Fout Gaat

Groepsconsensus wordt zeer gewaardeerd omdat we denken dat we de uitkomst kunnen vertrouwen van meerdere individuen die tot dezelfde conclusie komen. We kunnen echter niet op een consensus vertrouwen wanneer (1) mensen tot consensus komen zonder zelf de relevante informatie te overdenken, (2) mensen worden besmet door gedeelde vertekeningen en (3) mensen publiekelijk conformeren aan normen.

Consensus zonder overdenkingen: zonder nadenken op consensus vertrouwen

Wanneer verschillende mensen onafhankelijk van elkaar tot dezelfde conclusie komen, is de consensus valide. Wanneer mensen de relevante informatie niet zelf overdenken, wordt consensus bereikt zonder overdenkingen en heeft niet veel waarde.

Consensus zonder onafhankelijkheid: besmetting

Mensen worden minder beïnvloed door de standpunten van een groep dan de standpunten van onafhankelijke individuen. Waarschijnlijk omdat de consensus van een groep besmet kan zijn.

Contrasterend aan het vertrouwen in een consensus die verkregen is door onafhankelijke individuen, verwachten we dat we het eerder eens zullen zijn met gelijke anderen. Dus overeenkomsten in termen van kenmerken die relevant zijn voor beslissingen en verschillen in andere aspecten zijn beide belangrijk voor het vertrouwen in een consensus.

Mensen vertrouwen daarom meer op de beslissingen van leden van de eigen groep dan van outgroepsleden; ingroepsleden worden tegelijkertijd gezien als gelijk en verschillend, terwijl outgroepsleden worden gezien als gelijk ten opzichte van elkaar.

Consensus zonder acceptatie: publiekelijke conformiteit

Mensen gaan vaak mee in de groepnormen om goed met anderen op te kunnen schieten (zie SP p. 333). Dit zorgt er voor dat de consensus niet meer te vertrouwen is.

Mensen die er mee oneens zijn, voelen angst en anticiperen negatieve reacties.

Een enkele aanhanger helpt ons om de druk van de meerderheid te weerstaan.

Wanneer men publiekelijk conformeert aan de normen van de groep, terwijl men die persoonlijk niet onderschrijft, is er sprake van pluralistisch negeren.

Verwante website: Meer informatie over pluralistisch negeren

Pluralistisch negeren en riskant gezondheidsgedrag

Dit pluralistisch negeren kan bijdragen aan sociale en gezondheidsgerelateerde problemen, zoals drinken, riskante seksuele gedragingen en illegale drugsgebruik. Om te voorkomen dat dit gebeurt, zouden mensen zich bewust moeten worden van wat anderen daadwerkelijk denken.

Het Zoeken naar Consensus in de Ergste Vorm: Groepsdenken

Wanneer een groep meer geïnteresseerd raakt in het komen tot een consensus dan de manier waarop de overeenkomst is bereikt, kunnen beslissingen gemaakt worden die niet effectief zijn. Wanneer dit verlangen of de druk om tot overeenstemming te komen interfereert met effectieve beslissingen nemen, wordt dit groepsdenken genoemd.

Oorzaken en gevolgen van groepsdenken

Situaties waarin groepsdenken zich voordoet, kunnen in het begin doorgaanse situaties zijn en vinden plaats wanneer (1) consensus wordt bereikt zonder het overdenken van al het aanwezige bewijs, (2) consensus is besmet omdat de standpunten van de leden niet onafhankelijk zijn of (3) consensus wordt verkregen door publiekelijk conformeren zonder acceptatie. Dit zorgt voor een illusie van eenstemmigheid dan van daadwerkelijke consensus. Pluralistisch negeren heeft ook de overhand wanneer men denkt dat alle anderen de beslissing van de groep accepteren.

Verwante website: Symptomen van groepsdenken volgens Janis en Mann (1977)

Case study: Groepsdenken

Oplossingen voor foutief consensus zoeken

Groepsdenken kan vermeden worden door er zeker van te zijn dat al het aanwezige bewijs overdacht wordt; afwijkende informatie zou niet vermeden of onderdrukt moeten worden. Het aanwijzen van een advocaat van de duivel kan ook helpen.

Een tweede manier waarop groepsdenken vermeden kan worden is dat groepslidmaatschap geselecteerd kan worden op diversiteit, zodat de standpunten van de leden onafhankelijk van elkaar zijn.

Ten slotte zouden mensen hun persoonlijke mening in publiekelijke stemmingen moeten verkondigen, de tolerantie voor "het ermee oneens zijn" moeten verhogen en de rol van invloedrijke en gerespecteerde leden moeten minimaliseren.